enkele maanden later

Mijn bezoek aan Finland zit er alweer op.

Wat onthoud ik nu van mijn ervaringstrip en wat neem ik mee als goede les naar België?

Klassen zijn er veel kleiner dan in Vlaanderen. Een klas van 20 beschouwen ze in Finland al als te groot. Zo kunnen ze de leerlingen gerichter individueel begeleiden.

Tot ze 12 jaar zijn krijgen leerlingen geen punten. Daarna volgt een systeem waarbij je qequoteerd wordt van 5 tot 10. Er is maar één cijfer voor een onvoldoende: een 4. Maar zo’n 4 is zeer zeldzaam, want men wil iedereen over de streep krijgen. Ook zittenblijven heb je er nauwelijks. Een 8 is een veel voorkomende quotering, want het is een aanmoedigend systeem. Men gebruikt punten niet als een cijfer maar als een communicatiemiddel voor de ouders.

Het onderwijs in Finland is zeer omvattend en grotendeels gratis. Finnen besteden zeer veel (belasting)geld aan onderwijs, maar ze kunnen zich dat ook permitteren.

De status van een leraar is zeer groot in Finland. Ze hebben allen een hoog (pedagogisch) masterdiploma. Leraars stellen zich zeer sociaal op, omdat ze alle leerlingen over de streep willen trekken. Na het behalen van het universitaire masterdiploma wordt er van Finse leraren verwacht dat ze zich voortdurend bijscholen, zodat hij/zij van alle onderwijsontwikkelingen op de hoogte blijft. Hiervoor is voldoende tijd beschikbaar, aangezien Finse leraren vrij zijn van veel belastende taken, zoals maken en verbeteren van toetsen, cijfers invoeren, en bijhouden van administratie. Zo heeft een leraar tijdens zijn werkweek genoeg tijd om zijn lessen voor te bereiden, nieuw lesmateriaal te ontwerpen en te overleggen met collega’s. Ook krijgen de leraren relatief veel vrijheid om hun lessen in te vullen, zolang zij maar aansluiten bij de nationale leerlijnen. Daarnaast worden leerkrachten ondersteund door schoolpsychologen en maatschappelijk werkers die aanwezig zijn op school om leerlingen te helpen die moeilijkheden ondervinden.

In Finland worden ouders ook nauw bij het onderwijs betrokken. Zo houden Finse leraren elke dag een online systeem bij waarin zij aantekeningen kunnen maken over de individuele leerlingen en eventueel belangrijke gebeurtenissen die dag. Ouders kunnen dit systeem van huis uit opvolgen, waardoor zij dus goed op de hoogte zijn van de schoolse ontwikkeling van hun kind. Daarnaast zijn er uitgebreide ouder-bijeenkomsten (van soms wel 2 uur) waarbij de vooruitgang en eventuele moeilijkheden met de ouders en het kind besproken kunnen worden (Engels, 2017).

Onderwijssystemen zijn zo divers als er samenlevingen zijn. Wat goed werkt in Finland, werkt daarom nog niet in België. Je kan wel veel leren van het Finland, maar het moet vertaalt kunnen worden naar de Vlaamse cultuur. Bij ons is het onmogelijk om leerlingen samen te houden tot hun 16de en dezelfde basis aan te bieden. Dat zou in Vlaanderen geen schijn van kans bieden. In Finland staat samenwerking hoger aangeschreven dan competitie. Maar bij ons zit de competitiedrang er heel diep in. We zijn gewoon een andere samenleving (radio1.be).

De meest waardevolle les die wij uit Finland kunnen leren is dan misschien dat we moeten streven naar een gedeelde verantwoordelijkheid waarbij zowel de overheid, ouders, leerkrachten, en leerlingen hun steentje bijdragen aan kwaliteitsvol onderwijs (Engels, 2017).

En ondertussen zijn mijn Finse collega’s, vrienden voor het leven geworden. Mijn minderwaardigheidsgevoel als bachelor heeft plaats gemaakt voor een zelfzekere leerkracht en experte in het vakgebied Psychologie. Dankzij mijn vele bezoeken aan de Finse bibliotheek en mijn gepassioneerde Finse collega’s.